Dear diary...

&

Herdenken

Op 4 mei herdenken we twee minuten lang de slachtoffers van de tweede wereldoorlog in stilte. Ik geef mijn studenten in Bolivia alle dagen les over oorlog. Over de veroveringen van Napoleon in Europa, de eerste en tweede Wereldoorlog, de verovering van Latijns Amerika door de Spanjaarden, de oorlog tussen Irak en Iran en de Golfoorlog. Ik noem de feiten, de jaartallen, de gewonnen en de verloren strijd, hoe machthebbers de macht grepen en weer verloren, het aantal slachtoffers en de nasleep ervan. Napoleon is populair. Hij kreeg het toch maar voor elkaar om over heel Europa te regeren. Ook Hitler spreek tot de verbeelding. Hij heeft het allemaal wel slim aangepakt.

En toch is het moeilijk om uit te leggen wat oorlog echt inhoudt vooral omdat ik er zelf nooit één heb meegemaakt. Eén zin in het schoolboek luidt: de Engelsen trokken zich terug van het vasteland van Europa terwijl Hitler met zijn Blitzkrieg iedereen omver blies. Maar die ene zin betekent het hele leven van duizenden mensen. Als je de film Dunkirk gezien hebt kan je dat een beetje invoelen. De paniek van duizenden soldaten die omsingeld waren en geen kant op konden. Hun leven stelde zo weinig voor op dat moment. De geschiedenis nam een loopje met ze en ze eindigden als een paar zinnen in een schoolboek.

Mijn collega kwam vertellen over zijn persoonlijke ervaringen als tienjarige in Koeweit toen Saddam Hussein binnenviel. Hij vroeg mijn leerlingen of ze videospelletjes leuk vonden. Je weet wel die waarin je een oorlog na speelt en zo veel mogelijk vijanden afschiet. Ja, meer dan de helft hield er wel van. Hij grijnsde en zei op ironische toon dat oorlog niet leuk is en dat angst en de zorgen om eten en je als persoon voor altijd veranderen. Vanaf zijn overgrootvader tot hem had iedere generatie in zijn familie een oorlog meegemaakt op verschillende plekken in de wereld. Hij grapte dat hij hoopte dat zijn kinderen ook een oorlog mee zouden maken in Bolivia. Gewoon om de traditie hoog te houden. De leerlingen lachten een beetje ongemakkelijk.

Zoveel feiten en verhalen, zoveel mensen in de wereld die een oorlog hebben meegemaakt en nog meemaken. Maar zo weinig woorden zijn er voor handen om uit te leggen hoe dat eigenlijk echt voelt als mens, oorlog. We behandelen het als een mooie film, spannende verhalen, feiten die je moet weten op de middelbare school, vermaak in een videospel en dus twee minuten elk jaar om het te herdenken en er even bij stil te staan. Eigenlijk is het een onmogelijke opgave. Als jullie dit lezen is het Bevrijdingsdag en die is zoveel beter uit te leggen. Het is feest, geniet ervan!     

Veel liefs, Adinde